Mỗi hộp riêng lẻ có vẻ vô hại, nhưng cộng lại thì bức tranh khác hẳn.
Vấn đề trùng lặp liều
- Nhiều sản phẩm chứa cùng một chất
- Viên tổng hợp đã có sẵn nhiều thứ
- Thêm viên đơn lẻ là cộng dồn
- Thực phẩm tăng cường cũng góp phần
- Tổng liều cao hơn mình nghĩ
Rất nhiều người uống gấp mấy lần liều mà họ tưởng mình đang uống.
Về vitamin tan trong dầu
- Tích luỹ trong cơ thể
- Không thải nhanh như loại tan trong nước
- Trùng liều dễ gây tích tụ
- Liều cao kéo dài có thể gây độc
- Nhóm cần chú ý nhất khi cộng dồn
Với nhóm này thì việc cộng dồn nguy hiểm hơn nhiều so với nhóm tan trong nước.
Về tương tác giữa các chất
- Một số chất cản hấp thu chất khác
- Canxi và sắt là ví dụ hay gặp
- Uống cùng lúc làm giảm hiệu quả cả hai
- Tách xa nhau vài giờ
- Hỏi dược sĩ về khoảng cách
Chỉ cần uống cách nhau vài giờ là giải quyết được nhiều trường hợp.
Tương tác với thuốc điều trị
- Càng nhiều sản phẩm càng nhiều khả năng
- Thuốc chống đông là nhóm nguy hiểm nhất
- Thuốc tuyến giáp cũng nhạy cảm
- Thuốc tim mạch và động kinh
- Phải báo bác sĩ đầy đủ
Số khả năng tương tác tăng rất nhanh theo số sản phẩm đang dùng.
Gánh nặng lên gan và thận
- Gan chuyển hoá và thận thải ra
- Nhiều chất cùng lúc là thêm gánh nặng
- Người có bệnh gan thận cần cẩn thận hơn
- Một số sản phẩm đã gây tổn thương gan
- Xét nghiệm theo dõi nếu dùng dài
Tổn thương gan do thực phẩm bổ sung là chuyện đã được ghi nhận.
Khó tìm thủ phạm khi có vấn đề
- Dùng năm thứ cùng lúc thì không biết cái nào
- Phải ngừng hết rồi thêm lại từng cái
- Mất nhiều thời gian
- Thêm từng thứ một từ đầu sẽ dễ hơn
- Là lý do nên đơn giản hoá
Thêm từng thứ một là cách duy nhất biết được cái nào gây phản ứng.
Người cao tuổi
- Thường dùng nhiều thuốc sẵn
- Chức năng gan thận giảm
- Nhạy cảm hơn với tác dụng phụ
- Dễ quên đã uống gì
- Cần rà soát định kỳ
Mang toàn bộ hộp đi khám là cách rà soát hiệu quả nhất cho nhóm này.
Cách rà soát danh sách
- Xếp tất cả hộp ra bàn
- Ghi từng sản phẩm và thành phần
- Cộng hàm lượng các chất trùng
- Đánh dấu cái không rõ lý do dùng
- Mang danh sách đi hỏi
Nhiều người ngạc nhiên khi lần đầu xếp hết ra bàn và cộng lại.
Câu hỏi cho từng sản phẩm
- Vì sao tôi bắt đầu dùng nó
- Lý do đó còn không
- Có thấy khác biệt gì không
- Có xét nghiệm nào xác nhận cần không
- Bỏ đi thì sao
Nhiều sản phẩm được uống tiếp chỉ vì thói quen chứ không vì lý do nào.
Về việc bỏ bớt
- Bỏ thứ không rõ lý do
- Bỏ thứ trùng lặp
- Giữ thứ có chỉ định rõ
- Hỏi bác sĩ trước khi bỏ thứ được kê
- Ít mà đúng tốt hơn nhiều mà bừa
Bớt được thứ nào là bớt một biến số không kiểm soát được.
Về chi phí tích luỹ
- Cộng chi phí tất cả theo tháng
- Thường là con số đáng kể
- So với các ưu tiên khác
- Thực phẩm tươi có thể hợp lý hơn
- Là khoản dễ cắt giảm
Cộng chi phí theo năm thường là con số khiến người ta suy nghĩ lại.
Về việc bảo quản
- Tránh nơi nóng và ẩm
- Không để trong phòng tắm
- Đóng nắp kỹ
- Kiểm tra hạn dùng định kỳ
- Bỏ khi đổi màu hoặc mùi
Tủ thuốc trong phòng tắm là nơi tệ nhất để cất phần lớn sản phẩm.
Về sản phẩm nhiều thành phần
- Một viên chứa hàng chục chất
- Mỗi chất lượng rất nhỏ
- Khó biết cái nào có tác dụng
- Dễ trùng với sản phẩm khác
- Không tiện lợi như vẻ ngoài
Viên tổng hợp tiện nhưng làm việc kiểm soát liều khó hơn.
Về việc mang danh sách khi đi khám
- Chụp ảnh nhãn từng sản phẩm đang dùng
- Mang theo khi khám bệnh
- Kể cả sản phẩm mua không cần đơn
- Bác sĩ cần biết đủ để tránh tương tác
- Đặc biệt quan trọng trước khi mổ
Chụp ảnh nhãn là cách nhanh nhất để bác sĩ thấy đúng những gì mình đang dùng.
Dấu hiệu cần dừng và đi khám
- Buồn nôn hoặc đau bụng kéo dài
- Vàng da hoặc nước tiểu sẫm
- Mệt mỏi bất thường
- Phát ban
- Bất kỳ triệu chứng mới nào
Vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu là dấu hiệu gan cần được kiểm tra ngay.
Cách nghĩ thực tế
- Nhiều sản phẩm chứa cùng một chất nên dễ trùng liều
- Vitamin tan trong dầu tích luỹ nên nguy hiểm hơn khi cộng dồn
- Dùng nhiều thứ làm khó tìm thủ phạm khi có vấn đề
- Xếp hết hộp ra và cộng hàm lượng lại
- Bỏ thứ không rõ lý do và thứ trùng lặp
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi rà soát.
Câu hỏi thường gặp
Dùng nhiều loại cùng lúc có vấn đề gì?
Dễ trùng lặp liều vì nhiều sản phẩm chứa cùng một chất, tăng nguy cơ tương tác với thuốc, và khó biết chất nào gây phản ứng khi có vấn đề.
Làm sao biết mình có bị trùng liều không?
Xếp tất cả hộp ra và cộng hàm lượng từng chất trên nhãn. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy tổng liều cao hơn mình nghĩ nhiều.
Nhóm nào cần cẩn thận nhất?
Người cao tuổi dùng nhiều thuốc, người có bệnh gan thận, phụ nữ mang thai và người đang điều trị bệnh nặng.
Nên rà soát lại thế nào?
Mang tất cả hộp đi khám, liệt kê thành danh sách, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ cái nào thật sự cần và cái nào có thể bỏ.