Khi nào bổ sung thật sự có chỉ định

Có những trường hợp bổ sung có bằng chứng rõ ràng, và phần còn lại thì không.

Nguyên tắc nền tảng

• Bổ sung là bù cho phần thiếu
• Không thiếu thì bổ sung ít ý nghĩa
• Cơ thể thải ra phần thừa
• Hoặc tích luỹ nếu là chất tan trong dầu
• Xác định có thiếu hay không là bước đầu

Bù cho cái không thiếu là tốn tiền chứ không phải chăm sóc sức khoẻ.

Phụ nữ chuẩn bị mang thai

• Có khuyến cáo rõ về một số chất
• Bắt đầu trước khi có thai
• Quan trọng trong những tuần đầu
• Bác sĩ sản hướng dẫn cụ thể
• Là chỉ định có bằng chứng mạnh

Đây là một trong số ít trường hợp bổ sung được khuyến cáo rộng rãi.

Trong thai kỳ và cho con bú

• Nhu cầu một số chất tăng lên
• Theo hướng dẫn của bác sĩ sản
• Không tự thêm sản phẩm khác
• Một số chất liều cao có thể gây hại
• Hỏi trước mọi thứ định dùng

Trong thai kỳ thì mọi thứ định uống đều nên được hỏi trước.

Trẻ nhỏ

• Có khuyến cáo riêng theo độ tuổi
• Bác sĩ nhi hướng dẫn
• Không tự dùng sản phẩm người lớn
• Liều tính theo cân nặng và tuổi
• Quá liều ở trẻ nguy hiểm hơn

Trẻ không phải người lớn thu nhỏ nên liều không thể chia theo cân nặng đơn thuần.

Người ăn chế độ hạn chế

• Ăn chay trường
• Loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm
• Ăn kiêng nghiêm ngặt
• Một số chất khó lấy đủ
• Nên được theo dõi

Chế độ ăn càng hạn chế thì càng cần được theo dõi kỹ hơn.

Người có bệnh ảnh hưởng hấp thu

• Bệnh đường tiêu hoá
• Sau phẫu thuật cắt một phần ruột hoặc dạ dày
• Một số bệnh mạn tính
• Cần theo dõi định kỳ
• Bác sĩ điều trị chỉ định

Với nhóm này thì bổ sung là phần của điều trị chứ không phải tuỳ chọn.

Người cao tuổi

• Hấp thu một số chất giảm theo tuổi
• Ăn ít hơn nên tổng lượng giảm
• Dùng nhiều thuốc ảnh hưởng hấp thu
• Ít ra nắng hơn
• Nên được đánh giá riêng

Người cao tuổi ăn ít và ít ra ngoài là nhóm đáng được đánh giá.

Người dùng một số thuốc dài ngày

• Một số thuốc ảnh hưởng hấp thu
• Một số làm mất chất qua đường tiểu
• Bác sĩ thường biết và theo dõi
• Hỏi khi dùng thuốc dài ngày
• Không tự bổ sung mà không hỏi

Hỏi bác sĩ khi bắt đầu một thuốc dài ngày là thời điểm hợp lý.

Vai trò của xét nghiệm

• Cho biết có thật sự thiếu không
• Tránh bổ sung vô ích
• Theo dõi hiệu quả của việc bổ sung
• Không phải chất nào cũng xét nghiệm được
• Bác sĩ chọn xét nghiệm phù hợp

Một lần xét nghiệm có thể tiết kiệm nhiều năm uống thứ không cần.

Về việc tự xét nghiệm nhiều chỉ số

• Không phải cứ làm nhiều là tốt
• Nhiều kết quả lệch nhẹ không có ý nghĩa
• Dẫn tới bổ sung không cần thiết
• Bác sĩ chọn theo tình huống
• Hỏi kết quả này sẽ thay đổi gì

Làm đủ nhiều xét nghiệm thì ai cũng sẽ có vài con số nằm ngoài khoảng.

Ưu tiên thực phẩm

• Dưỡng chất từ thức ăn đi kèm nhiều thứ khác
• Khó dùng quá liều từ thức ăn
• Hấp thu thường tốt hơn
• Ăn đa dạng giải quyết phần lớn nhu cầu
• Bổ sung là bù phần còn thiếu

Rất khó ăn quá liều một vitamin nhưng rất dễ uống quá liều nó.

Về ánh nắng và một số chất

• Da tổng hợp được khi có nắng
• Người ít ra ngoài có nguy cơ thiếu
• Che chắn kỹ cũng giảm tổng hợp
• Cân bằng giữa chống nắng và nhu cầu
• Hỏi bác sĩ về cách phù hợp

Không cần phơi nắng để bù vì có cách khác an toàn hơn.

Về thời gian dùng

• Dùng theo đợt có kết thúc
• Đánh giá lại sau mỗi đợt
• Không dùng liên tục nhiều năm mà không kiểm
• Xét nghiệm lại nếu cần
• Hỏi rõ khi được kê

Uống một thứ suốt nhiều năm mà chưa từng kiểm lại là điều nên xem xét.

Khi nào ngừng

• Khi xét nghiệm đã về bình thường
• Khi nguyên nhân thiếu đã được giải quyết
• Khi có tác dụng phụ
• Khi bác sĩ chỉ định ngừng
• Không tự kéo dài vô hạn

Bổ sung nên có điểm kết thúc rõ ràng chứ không phải thói quen suốt đời.

Cách nghĩ thực tế

• Bổ sung là bù cho phần thiếu chứ không phải thêm cho khoẻ
• Thai kỳ và chế độ ăn hạn chế là chỉ định rõ
• Xét nghiệm cho biết có thật sự thiếu không
• Ưu tiên lấy dưỡng chất từ thức ăn
• Dùng theo đợt và đánh giá lại

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về trường hợp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp